OSGB firması ne yapar, nasıl seçilir?
OSGB'nin açık adı ortak sağlık ve güvenlik birimidir. 6331 sayılı Kanun bu birimi, işyerlerine iş sağlığı ve güvenliği hizmeti sunmak için kurulan, gerekli donanım ve personeli olan ve Bakanlıkça yetkilendirilen birim diye tanımlar. Günlük dilde "OSGB firması" dendiğinde kastedilen budur: işverenin yasal İSG yükümlülüklerini sözleşmeyle üstlenen, yetki belgeli bir şirket.
İşveren neden OSGB firmasıyla çalışır?
Kanunun 6. maddesine göre işveren iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi görevlendirmek zorunda. On ve daha fazla çalışanı olan çok tehlikeli işyerlerinde buna diğer sağlık personeli eklenir. Bu kişileri kendi çalışanları arasından görevlendirebilir. Çalışanları arasında gerekli belgeye sahip kimse yoksa hizmetin tamamını ya da bir kısmını OSGB'den alır.
Bir istisna var: 50'den az çalışanı olan ve az tehlikeli sınıftaki işyerinde işveren ya da işveren vekili, Bakanlığın ilan ettiği eğitimi tamamlarsa hizmeti kendisi yürütebilir. İşe giriş ve periyodik muayeneler ile tetkikler bu istisnanın dışında kalır; onlar için yine bir işyeri hekimi gerekir.
OSGB'den hizmet almak işverenin sorumluluğunu devretmek anlamına gelmez. Kanunun 4. maddesi bunu açıkça yazar: işyeri dışındaki uzman kişi ve kuruluşlardan hizmet alınması işverenin sorumluluklarını ortadan kaldırmaz. OSGB yazılı olarak bir önlem bildirdiğinde onu uygulamak yine işverenin işidir.
OSGB firması ne yapar?
İSG Hizmetleri Yönetmeliğinin 13. maddesi OSGB'nin işyerine karşı sorumlu olduğu işleri sayar:
- çalışma ortamının gözetimi için işverene rehberlik etmek ve öneri hazırlamak
- çalışanların sağlık gözetimini yürütmek
- İSG eğitimlerini planlayıp işverenin onayına sunmak
- acil durumları belirlemek ve acil durum planını hazırlamak
- yıllık çalışma planını, yıllık değerlendirme raporunu ve kaza kayıtlarını tutmak
- muayene sonuçlarını kişisel sağlık dosyalarında gizlilik içinde saklamak
İGU sahada risk değerlendirmesine ve önlemlere bakar, İH sağlık gözetimini ve muayeneleri yürütür. Bu işler işverenin adına ama işverenin onayıyla yapılır; OSGB önerir, işveren karar verir.
Yönetmeliğin 12. maddesi kadroyu da sabitler: OSGB açılabilmesi için İH, İGU ve DSP kadrolarının her birinde tam süreli iş sözleşmesiyle çalışan en az bir kişi olmalı. Muayene odası, ilkyardım odası, uzman odası, bekleme yeri ve arşiv gibi bölümlerin asgari büyüklükleri de yönetmelikte yazılıdır. Bakanlık belgeyi ancak bunlar yerinde incelendikten sonra verir.
OSGB firması nasıl seçilir?
Sözleşme imzalanmadan önce bakılacak şeylerin çoğu kâğıt üzerinde kontrol edilebilir. Teklif veren firmayla konuşurken aşağıdaki sorular işinize yarar.
Yetki belgesi geçerli mi? OSGB belgesiz ya da vizesi geçmiş hâlde hizmet veremez. Belge numarasını isteyin ve İSG-KATİP kayıtlarında arayın. Belgenin nasıl okunacağı Yetki belgesi sayfasında ayrıntılı anlatılıyor.
Teklifteki unvan belgedeki unvanla aynı mı? Yönetmelik OSGB'lerin tabelada, broşürde ve internette yalnız yetki belgesindeki isim ve unvanı kullanmasını şart koşar. Teklifte başka bir marka adı görüyorsanız sözleşmede imzası olacak şirketin adını sorun.
İşyeriniz firmanın hizmet alanında mı? Bir OSGB kurulduğu ilde ve bu ile sınırı olan illerde hizmet verebilir. Daha uzak bir ilde çalışabilmesi için orada şube açmış olması gerekir. Raylı sistem, yol ya da nakil hattı yapımı ve bakımı gibi birden fazla ile yayılan işler bunun istisnasıdır; orada OSGB'nin işin yapıldığı illerden birinde yetkili olması yeter.
Hizmeti kim verecek? OSGB üstlendiği hizmetin tamamını ya da bir kısmını başka bir kişiye veya kuruma devredemez. İşyerinize gelecek uzmanın ve hekimin adını teklif aşamasında isteyebilirsiniz; bu adlar İSG-KATİP'teki sözleşmede de yer alır.
Ayda ne kadar süre ayrılacak? Uzman, hekim ve diğer sağlık personeli için ayrılan süre dakika olarak sözleşmeye yazılır. Bu süre işyerinizin tehlike sınıfına ve çalışan sayısına göre belirlenen asgari süreden az olamaz. İki teklifi karşılaştırırken bu dakikaları yan yana koyun.
Sözleşme bitince kayıtlar ne olacak? Yönetmelik, sözleşme sona erdiğinde bütün kayıt ve dosyaların işverene teslim edilmesini OSGB'ye yükler, işveren istemese bile. Bunu baştan konuşmak, ileride OSGB değiştirmek istediğinizde işinizi kolaylaştırır.